HỌC TẬP QUA DỰ ÁN

I) MẸ ƠI, CON BUỒN QUÁ

Tuần trước bé gái lớn nhà tôi, cháu Nhố (10 tuổi, lớp 4) đi học về và tiu ngỉu kể với mẹ:

-Cô giao cho lớp con làm project về đời sống người dân Nam Bộ.

-Sao con trông buồn thế? Con không thích làm à?

– Khồggg_ Nhố kéo dài giọng_ Cô giao lúc con đi Sapa với ông bà ngoại. Lúc đi học thì các bạn đã làm hết rồi.

-À. Vậy là con không có gì để làm?_ Tôi đã hiểu ra vấn đề.

-Vầng. Con hỏi con có thể giúp gì cho nhóm, các bạn giao cho con nhiệm vụ chuyển slide

-Chuyển slide? Tức là con chuyển nội dung thành slide á?

Không. Con có biết làm slide đâu. Chuyển tức là đứng bấm next ở máy tính khi nhóm thuyết trình ấy.

Ồ! Thật là một nhiệm vụ… khá thú vị, tôi cố nhịn cười và động viên con vài câu. Các bạn của Nhố thật tốt bụng, dù không còn gì cần làm nhưng vẫn cố gắng giao nhiệm vụ cho Nhố, dù chỉ là đứng ấn phím enter.

Nỗi buồn của Nhố làm tôi nhớ lại những ngày còn đi học, tôi chỉ cảm thấy đau khổ khi BỊ LÀM BÀI TẬP chứ chưa bao giờ bất mãn với “vấn đề” KHÔNG CÓ BÀI TẬP cả (chúng tôi thấy đó là niềm vui chứ không phải vấn đề).

Hôm sau, Nhố đi học về và hoan hỉ thông báo: Một bạn trong nhóm hoàn thành nhiệm vụ của mình và Nhố rất vui sướng và hạnh phúc khi được chia sẻ nhiệm vụ với bạn. Hai buổi tối liên tục, Nhố hết mượn laptop cậu Nhộng lại mượn điện thoại của mẹ để tra cứu thông tin và liên lạc với nhóm. Tôi thấy cháu say sưa tìm đọc các bài trên mạng. Sau đó chụp ảnh màn hình (do chưa được mẹ dạy cách copy link trên điện thoại), gửi cho bạn qua facebook của bố mẹ, sau đó nghiêm túc bàn luận xem nên lấy thông tin nào, nên bỏ thông tin nào, với thông tin này thì nên đưa vào thuyết trình ở phần nào, trong bao lâu… Cách Nhố chọn lựa keyword để search cũng tiến bộ nhiều sau quá trình… tìm hiểu thông tin về các idol ca sĩ Hàn Quốc và diễn viên Nhật Bản (Cháu mê nhạc Hàn nhưng lại thích phim Nhật).

Cuối tuần, sau buổi thuyết trình, cháu đi học về hãnh diện khoe sản phẩm “A+” và dòng cô khen trong sổ liên lạc. Cháu hân hoan cả ngày (và nhiều ngày sau đó). Niềm vui được học tập và cả kiến thức tự tìm hiểu chắc chắn sẽ theo cháu rất lâu. Lâu chừng nào tôi không dám khẳng định, nhưng chắc chắn sẽ lâu hơn việc ngồi thụ động dưới lớp nghe cô giáo giảng bài.

Tôi trộm nghĩ, nếu được học thế này vào 20 năm trước, tôi cũng sẽ rất vui khi ĐƯỢC giao bài tập về nhà. Hôm nay, tôi muốn cùng các bạn bàn luận một chút về cách dạy-học đó. Nó có tên là HỌC TẬP QUA DỰ ÁN.

Trước hết, hãy cùng xem vài slide trong các bài thuyết trình trong giờ Địa lý của lớp Nhố nhé (Tôi lấy ảnh ngẫu nhiên của nhiều nhóm khác nhau):

Vì được lựa chọn thông tin tự do, nên các cháu có quyền chọn những gì mình thích. Và học những gì mình thích thì chắc chắn sẽ vui hơn học những gì sách viết rồi 😀

 

Dù được mẹ “gạ gẫm” mặc áo bà ba lên thuyết trình nhưng Nhố kiên quyết không đồng ý. Không thích thì thôi vậy 😀

 

Nhóm này có mục Đố vui có thưởng rất thú vị!

 

Nội dung câu đố giúp phần thuyết trình vừa thú vị, sôi nổi lại dễ nhớ thông tin

 

 

Thành viên nhóm có phần “Đố vui có thưởng”.

II) HỌC TẬP QUA DỰ ÁN LÀ GÌ?

Học tập qua dự án_ dịch nguyên gốc từ tiếng Anh là PROJECT-BASED LEARNING, và tiếng Nhật là プロジェクト型学習(プロジェクトがたがくしゅう).

DỰ ÁN? Nghe thật… vĩ mô và đao to búa lớn. Tuy nhiên, không kinh hoàng đến thế đâu. Để hình dung dễ dàng về khái niệm này, mời các bạn xem clip sau:

https://www.youtube.com/watch?v=LMCZvGesRz8

Định nghĩa một cách mô phạm, người ta nói:

Dạy học theo dự án là một mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Nó giúp phát triển kiến thức và các kỹ năng liên quan thông qua những nhiệm vụ mang tính mở, khuyến khích học sinh tìm tòi, hiện thực hoá những kiến thức đã học trong quá trình thực hiện và tạo ra những sản phẩm của chính mình.”

Còn bình dân học vụ, chúng ta cứ hiểu nôm na rằng: Thay bằng việc Giáo viên đứng giảng, học viên ngồi nghe thụ động. Ở đây, Học viên được giao “nhiệm vụ”, chủ động tìm hiểu kiến thức.

Chính vì vậy, đây là phương pháp giáo dục LẤY NGƯỜI HỌC LÀM TRUNG TÂM. Nó thay thế hoàn toàn khung cảnh TRUNG TÂM CỦA LỚP HỌC LÀ GIÁO VIÊN như trước.

Điều đó không có nghĩa là chúng ta có thể “vứt” giáo viên qua một bên. Vậy, vai trò của giáo viên trong phương pháp này, cũng như hiệu quả đem lại cho người học là gì? Hãy cùng tìm hiểu tiếp nhé.

Những hình ảnh tôi nhớ về lớp học của mình trong những giờ Địa lý, Lịch sử…
Lớp học kiểu cũ, nơi mà trung tâm lớp học là giáo viên đang dần được thay thế bằng những lớp học kiểu mới sinh động hơn, hấp dẫn hơn và tất nhiên là hiệu quả hơn!
Học sinh thời đại mới cần học nhiều hơn chỉ kiến thức đơn thuần: Tư duy phản biện, tinh thần và trách nhiệm làm việc nhóm, kĩ năng trình bày trước đám đông…

III) VÍ DỤ CỤ THỂ

Ở trên, tôi đã đưa ra một ví dụ thực tế từ  Nhốở lớp học Địa Lý, hãy cùng xem thêm một ví dụ ở lớp học tiếng Nhật nhé.

Hãy cùng nhau nghĩ về KATAKANA. Bây giờ, bạn hãy giúp tôi kể ra:
– Các cách sử dụng từ vựng chứa Katakana (sau đây tôi sẽ gọi tắt là Katakana).
– Lý do sử dụng Katakana/ Ấn tượng mà Katakana mang lại.

Bạn hãy thoải mái kể ra, càng nhiểu càng tốt, hãy kể những gì bạn được dạy, những gì bạn gặp ngoài thực tế_ bất cứ những gì bạn có thể nghĩ ra được,

Bạn liệt kê xong rồi chứ?

———

Giờ thì chúng ta hãy cùng nhau xem phần liệt kê bên dưới. Đây là kết quả của một nhóm học sinh trình độ Trung cấp, nằm trong nghiên cứu thực tiễn của 1 thầy giáo dạy tại 1 trường phía đông nước Mỹ:

  1. CÁC CÁCH SỬ DỤNG

– Từ ngoại lai
– Danh từ riêng (địa danh, tên người, tên tổ chức, tên đoàn thể, tiêu đề…)
– Tên động vật, thực vật
– Kí hiệu (âm, dương, kí hiệu đơn vị…)
– Từ tượng thanh, từ tượng hình)
– Tiếng nước ngoài (bao gồm tiếng Anh của người Nhật)
– Tiếng Nhật của người nước ngoài
– Từ ngữ rút ngắn trong ngôn ngữ của giới trẻ
– Đại từ nhân xưng (tôi, tao…)

2. LÝ DO SỬ DỤNG/ ẤN TƯỢNG MANG LẠI:

-Nhấn mạnh, làm nổi bật
– Từ mới
– Tạo ấn tượng hiện đại
– Mang cảm giác “ngầu”
– Tạo cảm giác nhẹ nhàng (ví dụ: từ chỉ bộ phận sinh dục được ghi trên bồn cầu)
– Tạo khoảng cách
– Tạo cảm giác châm biếm (ví dụ: trong một tiểu thuyết, cô con gái không thích người cha của mình lắm và sử dụng Katakana để viết phần hậu tố サンsau tên bố)
– Tạo ra sự phân biệt (ví dụ nhấn mạnh sự khác biệt giữa tiếng Nhật của người nước ngoài với tiếng Nhật của người Nhật)
– Để những người không đọc được chữ Hán vẫn có thể đọc được

Bạn thấy sao? Thật thú vị, đó là những gì tôi cảm thấy khi đọc kết quả này. Thông thường, học viên học tiếng Nhật chỉ được giáo viên dạy vài cách sử dụng cơ bản, và đa phần các bạn nghĩ Katakana dùng để phiên âm từ ngoại lai. Nhưng hãy nhìn vào những gạch đầu dòng trên, phải đến gần chục gạch đầu dòng được liệt kê.

Nếu chịu khó đọc truyện tranh, cũng có nhiều bạn biết thêm Katakana hay được dùng miêu tả từ tượng thanh và để gây ẤN TƯỢNG MẠNH, nhưng không ngờ nó còn được dùng để… tạo ấn tượng nhẹ nhàng.

Katakana được sử dụng trong từ vựng nói về các bộ phận nhạy cảm, được ghi trên bồn cầu tạo ấn tượng nhẹ nhàng (bớt…nhạy cảm hơn)

IV) VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN

Tới đây, chúng ta đã hình dung ra PROJECT-BASED LEARNING là gì, cũng như lợi ích đối với người học (một cách tương đối).

Vậy vai trò của người dạy thì sao? Tất nhiên, giáo viên vẫn có vai trò không thể thiếu trong lớp học, dù với phương pháp nào. Nên nhớ một điều quan trọng, chúng ta để người học tự do phát triển, nhưng phải luôn ở bên khi họ cần giúp đỡ, không bao giờ được bỏ rơi học viên.

Cụ thể, dưới đây tôi xin liệt kê những vai trò cơ bản của Giáo viên trong mô hình giáo dục này:

  • THIẾT LẬP CÁC DỰ ÁN

Việc này là bước thứ 2 sau bước khởi đầu quan trọng là thiết lập MỤC TIÊU cho lớp học. Nên nhớ, chúng ta luôn xuất phát việc thiết kế lớp học bằng MỤC TIÊU, chứ không phải nội dung giảng dạy cụ thể nào đó. Về vấn đề này, tôi sẽ viết ở một bài khác.

  • HƯỚNG DẪN

Hướng dẫn học sinh thực hiện dự án để đạt được mục tiêu giảng dạy

  • ĐÁNH GIÁ

Đánh giá sự thay đổi của người học. Ví dụ ở dự án Katakana mà tôi có nêu bên trên, giáo viên đánh giá về lớp học như sau:

+ Người học có thể sử dụng Katakana trong bài viết cảm tưởng sau giờ học (dự án Katakana) để diễn đạt chính xác những điều bản thân muốn biểu đạt một cách tự nhiên.

+ Phá bỏ những tư duy bị giới hạn.

Ví dụ, trước khi thực hiện dự án Katakana, người học trả lời trong khảo sát rằng Katakana dùng để ghi các từ mượn tiếng nước ngoài. Người học được dạy điều này khi mới học tiếng Nhật. Trong các giáo trình tiếng Nhật sơ cấp cũng có viết như vậy. Ví dụ, sách Japanese for everyone (Tiếng Nhật cho mọi người) có viết “Katakana được sử dụng để viết tên riêng và các từ không có trong tiếng Nhật, phải vay mượn tiếng nước ngoài, trừ tiếng Trung Quốc”…

*****

Học tập qua dự án không chỉ giới hạn trong việc dạy học trên lớp mà có thể áp dụng rộng rãi trong giáo dục nói chung. Và thậm chí có thể khéo léo sử dụng tư duy của phương pháp này để chơi cùng trẻ tại nhà.

Bạn nào quan tâm có thể đọc thêm tài liệu tại trang sau: bie.org. Tôi tìm thấy rất nhiều video mẫu, lý thuyết, thực hành, công cụ hỗ trợ… tại trang này. Ngoài ra, nếu bạn nào quan tâm về bản tiếng Nhật thì có thể tìm đọc cuốn Meyasu có một chương nhỏ nói về プロジェクト型学習 nhé!

Tiểu Phương/ Fun-chan Não Cá Vàng.

*****

Tài liệu tham khảo:

  • 佐藤神司・熊谷由理(2011)『社会参加をめざす日本語教育—社会に関わる、つながる、働きかける』ひつじ書房
  • Bài viết của cô giáo Ngọc Rubie trên trang Teaching Japanese lover.
  • Bài viết trên trang Tủ sách khoa học
  • Dự án tìm hiểu về đời sống người dân Nam Bộ của học sinh lớp 4 trường A. do cô giáo Thương cung cấp.
  • https://www.pblworks.org/


0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments